#Вафо, Яхшилик ва Авф қиссаси

УМАР ибн ХАТТОБ розияллоҳу анҳунинг даврида уч киши бир йигитни ушлаб келишди ва: «Эй мўминлар амири, мана шу йигитдан бизга қасос олиб беришингизни истаймиз, у отамизни ўлдирди», дейишди.
Умар ибн Хаттоб йигитдан сўрадилар: «Нега уни ўлдирдинг?»
Йигит жавоб берди: «Мен туя ва эчки боқувчи чўпонман. Туяларимдан бири уларнинг еридаги бир дарахтни еб қўйди. Шунда оталари туямни тош билан уриб ўлдирди. Мен ҳам ўша тошни олдим-да, оталарини урдим, у ҳам вафот этди».
Умар ибн Хаттоб: «Ундай бўлса, сенга нисбатан ҳад (қасос) ижро этаман», дедилар.
Йигит деди: «Менга уч кун муҳлат беринг. Отам вафот этган, у мен ва кичик укам учун хазина қолдирган эди. Агар мени ҳозир ўлдирсангиз, хазина ҳам, укам ҳам зое бўлади».
Умар ибн Хаттоб сўрадилар: «Сенга ким кафил бўлади?»
Йигит одамларнинг юзларига қараб, бир кишини кўрсатди: «Мана шу киши».
Умар ибн Хаттоб дедилар: «Эй Абу Зарр, ушбу йигитга кафил бўласанми?»
Абу Зарр: «Ҳа, эй мўминлар амири», деб жавоб берди.
Умар ибн Хаттоб: «Сен уни танимайсан-ку! Агар у қочиб кетса, жазони сенинг бўйнингга қўяман», дедилар.
Абу Зарр: «Мен унга кафилман, эй мўминлар амири», деди.
Йигит кетди. Биринчи кун, иккинчи кун ва учинчи кун ҳам ўтди. Ҳамма Абу Зарр учун хавотирда эди. Шом намозига оз қолганда йигит ҳаллослаб, чарчоқдан ҳолдан тойган ҳолда етиб келди ва мўминлар амирининг ҳузурида турди.
Йигит деди: «Хазинани ва укамни тоғаларига топшириб келдим. Энди ихтиёрингиздаман, менга нисбатан жазони ижро этинг».
Умар ибн Хаттоб ҳайратланиб сўрадилар: «Сени нима қайтарди? Ваҳоланки, қочиб кетишга имконинг бор эди-ку!»
Йигит жавоб берди: «Одамлар орасида "вафо" туйғуси йўқолибди, дейишларидан қўрқдим».
Шунда Умар ибн Хаттоб Абу Заррдан сўрадилар: «Сен уни танимасдинг, нега кафил бўлдинг?»
Абу Зарр: «Одамлар орасида "яхшилик" тугабди, дейишларидан қўрқдим», деди.
Бу гаплардан таъсирланган мақтулнинг фарзандлари: «Биз уни кечирдик (хунидан кечдик)», дейишди.
Умар ибн Хаттоб: «Нега?» деб сўрадилар.
Улар жавоб беришди: «Одамлар орасида "авф" (кечиримлилик) йўқолибди, дейишларидан қўрқдик...»
#Манба: Бу қисса исломий адабиётларда, ваъз ва ибрат китобларида Умар ибн Хаттобнинг адолатларига мисол сифатида келтирилади. Бироқ, таъкидлаш жоизки, у ишончли ҳадис китобларида саҳиҳ санад (занжир) билан собит бўлмаган, кўпроқ адабий ва тарбиявий аҳамиятга эга ривоят ҳисобланади.