ХОЛИД ИБН ВАЛИД ЛОЛ ҚОЛГАН ЖАНГЧИ.

-----
Юзларигачан қора либос билан бурканган чавондоз бир қўлида қалқон бир қўлида ўткир тиғли қилич билан, Рим қўшини тамон шиддат билан ошиқиб, қуюн бўлган қўшинни ёриб киради.
Чавондоз жангчи қилични моҳирона ўйнатиб бирин кетин душман қўшиннини ер тишлатар экан буни гувоҳи бўлган мусулмон лашкари жангчини бу даражада маҳоратли жанг қилишини кўриб : «шубҳасиз бу Холид ибн Волид (розияллоҳу анҳу) бўлса керак», деб токи, Холид розияллоҳу анҳуни кўрмагунларигачан шундай фикрда эдилар. Холид розияллоҳу анҳуни кўрганларидан сўнг: « Эй Холид! Анави ким? У ҳудди сен каби жанг қилар экан», деб сўрашар экан Холид ибн Волид розияллоҳу анҳуни ўзи у жангчи ким экалигига қизиқиб қоладилар.
Холид ибн Волид розияллоҳу анҳу жавондозга қарата :« сен кимсан?» деб савол йўллайдилар жангчи ўзини пайқаб қолганликларини билгач; «Мен Хавла Бинт ал-Азвар» дея аёл кишилигини маълум қилади.
Хавла бинт ал-Азвар ҳақида қисқача маълумот:
Биринчи юзйиллик муслималари – фақат рафиқа ва она эмас, улар шоира, илоҳиётшунос, олима, кашфиётчи, жамоат арбоби, йўлбошчи. Ва яна… Уларнинг орасида буюк жангчилар ҳам бор эди. Ана ўшалардан бири – Хавла бинт ал-Азвар эди.
Унинг ҳаёти ҳақида кўп нарса маълум эмас. У VII асрда таваллуд топган. Оиласи биринчи бўлиб Исломга кирган шарафли оилалардан эди. У жасоратли жангчи бўлишдан олдин қўшин ичида ҳамшира бўлиб, ярадорларга тиббий ёрдам кўрсатиб юрган. Ярадорлар ва беморларни даволаш баробарида Хавла шеърият билан ҳам машғул бўлган ва акасидан санъатшунослик илмини ўрганган.
У ўзини жангчи сифатида Аднайн атрофидаги урушда намоён этган. Римликларга қарши олиб борилган ўша жангда унинг акаси Зиррар ибн Азвар мусулмон қўшинига бошчилик қилган эди. Қақшатқич жанг чоғида у душманга асирга тушиб қолади. Шу ҳодиса Хавлага ўзининг одатий ишини қўйиб, акасини қутқариб олиш учун ўзини душман қўшинининг энг қуюқ жойига отишига туртки бўлади. Аммо бу осон иш эмас эди… У эркак жангчилар кийимини кийиб, устидан қора либос тортди, бўйнига шарф ўради ва асирларни қутқаришга кетаётган Холид ибн Валид қўшинига қўшилиб олди.
Дастлаб унинг якка ўзи рим қўриқчиларини ёриб ўтди. Ўша жангда иштирок этган Рофиъ ибн Умайро гувоҳ бўлганларни қуйидагича сўзлаб берган эди: «Бу жангчи душман сафларининг орасидан чақмоқдек кесиб ўтиб душманнинг энг қуюқ жойига кириб кетди. Кейин яна қўлида қонга ботган қиличи билан пайдо бўлди. Унинг қаршисидан чиққан душманнинг ҳеч бири омон қолмаётган эди». Бошқа аскарлар унинг кимлигини билмас эди. Шу сабабдан бу жангчи Холид ибн Валиднинг шахсан ўзи деб тахмин қилиб турарди. Бу ҳол Холид ибн Валид кўрингунга қадар давом этди. Яна бир гувоҳнинг айтишича, «Аднайн остонасидаги Байт-Лахида бўлиб ўтган жангда Холид ибн Валид қора кийиниб, бўйнига яшил шарф ўраб олган жангчини кузатиб турди. Ўша жангчи рим аскарлари сафини тўзғитиб юбориб қўшиннинг энг қуюқ жойига қуюндек кириб кетди ва қиличи қонга ботиб соғ-саломат қайтиб чиқди. Холид ва аскарлари унинг ортидан душманга ташланишди. Айни чоқда қўмондон бу шиддатли жангчининг ким экани билан қизиқди».
Ўзининг кўзга ташланиб қолганини сезган Хавла ўзини танитишдан бошқа йўл қолмаганини сезиб акасини озод қилиш учун эркаклар либосини кийиб жангга кирганини сўзлаб беришга мажбур бўлди.
Холид инб Валид унга ҳамдардлик билдирди ва ёрдамчисига Зиррарга нима бўлганини аниқлаб келишни буюрди. Аён бўлишича, у жангда қирқдан ошиқ римликни ўлдирган ва ҳақиқатан ўзи асирга тушиб қолган. Уни Дамашқда ушлаб туришган экан.
Холид ўша ёққа унчалик катта бўлмаган қўшин юборишни буюради. Бу жангга юзта энг моҳир аскар саралаб олинади. Аммо Хавла улар билан бирга бораман деб туриб олади. Юриш муваффақиятли якунланиб, Зиррар асирликдан озод қилинади.
Ушбу воқеадан кейин Хавланинг жангчилар сафида қолишига рухсат берилади ва бошқа жангларда ҳам қатнашиш имконига эга бўлади. Шундай қилинмаса, у фақат акаси учун урушга кирган деган гап чиқиши мумкин эди. Баъзи жангларда у жиддий жароҳатлар ҳам олган.
Бир сафар у бир неча аёллар билан бирга римликларга асирга тушиб қолади. Римликлар етакчиси уни ёқтириб қолади ва аскарларига унга яхши муносабатда бўлишни тайинлайди. У мусулмонлар устидан ғалаб қозонганидан кейин Хавлага уйланишни мақсад қилган эди. Бироқ Хавланинг бошқача режаси бор эди. Ярим тунда у аёлларни уйғотиб, душман билан жанг қилишга ва шу йўл билан қочиб қутулиб кетишга даъват қилди. Маҳкума аёлларнинг қўлида ҳеч қандай жанг қуроли йўқ ­ эди – улар калтак ва чодирларнинг қозиқлари билан қуролланган эдилар, холос. Шундай бўлса ҳам римликлар уларни жангдан тўхтата олмайди.
Хавла аёлларга зичлашган ҳолда елкама-елка туриб айлана халқа ҳосил қилишни ва душманга ўзининг амри билан ҳужум қилишни буюради. Шу тариқа улар 30 та аскарни ўлдиради. Унга уйланишни истаган йўлбошчи уни катта сарой, бойлик, хизматкорлар билан сотиб олишга ҳаракат қилади. Аммо Хавла бўйсунмас эди. У лидерга жавобан: «Аллоҳ таоло номи билан қасам ичиб айтаманки, сенга турмушга чиққандан кўра, энг нотавон мусулмонга хотин бўлиш мен учун афзалдир», дейди ва жангни давом эттиради. Кўп ўтмай мусулмонлар етиб келади ва римликлар қўшини тор-мор этилади.
Машҳур муслима жангчи – Хавла бинт ал-Азвар шундай довюрак аёл бўлган. Мард, жасур, имон-эътиқодига содиқ, мақсадни аниқ қўйгани боис ҳар доим муваффақиятга эришадиган аёл эди у. Хавла бугунги кунда ҳам ўзининг юксак эътиқоди учун қийинчиликлар ва машаққатлардан тап тортмасдан курашаётган аёлларга ажойиб намунадир.