Жалган издер

6-бөлүм
Кызматтык күбөлүгү менен тапанчасын полковник Токтосуновдун столуна таштап, имараттан сыртка чыккан Азаматтын ичи ачууга жана адилетсиздикке толуп турган. Ал бөлүмдүн короосундагы эски отургучка олтуруп, терең ойго батты. Мыйзамдуу түрдө колу-буту байланганы менен, бул кандуу кылмышты ушул бойдон таштап кетүүгө анын кесиптик намысы жол берген жок.
Ушул учурда айлананы карап, полковниктин адамдары байкабаганына ынанган лейтенант Максат Азаматка жашыруун жакындап келди. Анын жүзүндөгү олуттуулук бул жолу өзгөчө эле.
- Капитан, полковниктин буйругуна карабай мен сиз мененмин. Бул ишти жаптырбашыбыз керек, - деди Максат үнүн акырын чыгарып. - Менин жеке унаам арткы көчөдө токтоп турат, ошону менен кыймылдайбыз. Анан дагы бир маанилүү нерсе: Сабыр карынын өлүмү боюнча соттук-медициналык экспертизанын алгачкы корутундусу жаңы эле Райондук борбордон менин колума тийди. Муну полковникке көрсөтпөй, дароо сизге алып келдим.
Максат чөнтөгүнөн бүктөлгөн кагазды чыгарып, Азаматка сунду. Азамат кагазды шашылыш ачып, эксперттин жазгандарын кунт коюп окуй баштады.
- Сабыр кары кадимки тамактан ууланган эмес... - Азаматтын көздөрү чоңоё түштү. -Бул курулуш химиясында, тагыраагы, бетонду тез кургатуучу жана жыгачтарды иштетүүдө колдонулуучу өзгөчө уулуу зат экен. Мындай ууну жөнөкөй адам базардан таба албайт.
- Айылда курулуш менен алектенген жалгыз адам бар. Ал - Самат, - деди Максат Азаматтын оюн дароо түшүнүп. - Убакытты коротпой, менин унаам менен түз эле анын кеңсесине баралы.
Жарым сааттан кийин Максаттын эски унаасы айылдын четиндеги Саматтын курулуш материалдарын сактаган кеңсесинин жанына келип токтоду. Максат айлананы текшерип, полковниктин кишилеринен коргонуу жана байкоо жүргүзүү үчүн сыртта күзөттө калмай болду. Азамат болсо колунда куралы жок экенине карабай, эшикти катуу түртүп, ичкериге кирди.
Столдун үстүндөгү кагаздарын карап олтурган Самат шаардык тергөөчүнү көргөндө чочуп кетти, бирок заматта өзүн колго алып, жасалма жылмайды:
- Оо, капитан Азамат! Келиңиз. Сизди Бишкектен келген полковник иштен четтетти деп уктум го? Бул жерде эмне кылып жүрөсүз?
Азамат столге жакындап келип, эки колу менен столду таянып, Саматтын көздөрүнө тигилди. Анын үнү суук жана кескин чыкты:
- Менин иштен четтегеним сага жардам бербейт, Самат. Сабыр карынын өлүмүнүн экспертизасы чыкты. Ал кары курулуш иштеринде гана колдонулуучу өзгөчө химиялык уудан өлүптүр. Айылда мындай уу кимде гана болушу мүмкүн экенин өзүң жакшы билесиң. Кылмыштын жиби түз эле сенин кеңсеңе алып келип жатат. Ачыгын айт, карыны эмне үчүн ууландырдың?!
«Курулуш уусу» деген сөздү укканда Саматтын жүзү заматта кубарып, колундагы калеми жерге түшүп кетти. Анын маңдайынан муздак тер куюлуп, денеси калтырай баштады. Ал мындай далилди күтпөгөнү даана көрүндү. Самат колун шилтеп, актана баштады:
- Жок! Жок, капитан, менин бул өлүмгө эч кандай тиешем жок! Кудай акы, мен өлтүргөн жокмун! Ооба, ал уу менин кампамда бар болчу, бирок мен Сабыр карыга тийген эмесмин! Капитан, сиз баарын туура эмес түшүнүп жатасыз...
Самат терең дем алып, айлананы корко карап, үнүн акырын чыгарып, эң башкы сырды айтууга өттү:
- Сабыр кары жөнөкөй эле кары эмес болчу... Ал кезинде ушул бүтүндөй округда белгилүү, абдан тажрыйбалуу милиция кызматкери болуп иштеген. Ал жумуштан кеткенден кийин дагы, өзүнүн баягы калың күндөлүгүнө ушул аймактагы чиновниктердин, чоң кызматтагы адамдардын бардык мурунку кир иштерин, пара алгандарын, мыйзамсыз жер басып алууларын далилдери менен жазып жүрчү. Ал күндөлүктө Бишкектеги ошол чоңдордун бүт өмүрүн талкалай турган маалыматтар бар эле! Ошол күндөлүк үчүн аны өздөрү ууландырып өлтүрүштү! Мен болгону...
Самат сөзүн аягына чыгара электе, күтүүсүздөн терезенин айнеги талкаланып, кулак тундурган ок атылды!
Тарс!
Ок Саматтын дал эле кепкасына тийип, ал заматта столдун үстүнө кулап түштү. Анын көздөрү катып, жан берди. Азамат дароо жерге жатып, терезе тарапты карады. Тышта эч кандай кыймыл байкалган жок, октун кайдан атылганы белгисиз бойдон калды.
Бөлмөнүн эшигин катуу түртүп, сыртта күзөттө турган Максат чуркап кирди. Анын колунда тапанчасы даяр эле, жүзүнөн катуу чочулоо билинип турду.
- Капитан, эмне болду?! Сиз амансызбы? - Максат Саматтын денесин көрүп, артка чегинди. - Кудай ай, Саматты атып кетиштиби! Капитан, тезирээк арткы эшиктен качышыбыз керек, болбосо бул экинчи өлүмдү дагы сиздин мойнуңузга илип, камап салышат!
Азамат столдун үстүндө жаткан Саматтын жансыз денесин карап, биротоло тузакка түшкөнүн түшүндү. Ал мыйзамсыз тергөө жүргүзүп жаткан жеринен эң башкы күбөнүн өлүмүнө туш болду. Качуудан башка арга калган эмес эле.
Уландысы бар...