“Хатти ниёгон” ва ояндаи ҳувияти форсӣ;

чаро омӯзиши забон ва хатти форсӣ дар Тоҷикистон аҳамият дорад?
Дар тозатарин мавқеъгирии расмӣ, Эмомалӣ Раҳмон бар зарурати боло бурдани сифати омӯзиши “алифбои ниёгон” ё ҳамон хатти форсӣ дар мактабҳо ва муассисаҳои таълимии Тоҷикистон таъкид карда, ба ниҳодҳои омӯзишии кишвар дастур додааст, ки барномаҳои марбут ба ин хатро тақвият бахшанд. Ин иқдом, ки дар идомаи сиёсати фарҳангии солҳои ахири Душанбе арзёбӣ мешавад, бори дигар мавзӯи аҳамияти омӯзиши забон ва хатти форсиро дар яке аз муҳимтарин кишварҳои форсизабони ҷаҳон дар меҳвари таваҷҷуҳ қарор додааст.
Ба гузориши ТоҷикПресс, давлати Тоҷикистон дар рӯзҳои ахир аз барномаҳои нав барои беҳтар кардани омӯзиши “алифбои ниёгон” хабар дод. Мақсад аз ин истилоҳ дар низоми омӯзишии Тоҷикистон хатти форсӣ мебошад; хатте, ки то пеш аз сиёсати забонии Иттиҳоди Шуравӣ дар ин сарзамин роиҷ буд, аммо аз соли 1940 ҷойи худро ба хатти сириллик дод. Имрӯз забони расмии Тоҷикистон ҳамоно форсии тоҷикӣ аст, вале бо алифбои сириллик навишта мешавад.
Бар асоси дастури ахири Президенти Тоҷикистон, сифати омӯзиши хатти форсӣ бояд дар чорчӯби барномаҳои марбут ба таърих ва фарҳанги миллӣ ва ориёӣ боло бурда шавад. Ин дастур дар ҳоле содир шудааст, ки ҳоло омӯзиши “алифбои ниёгон” асосан дар синфҳои ҳафтум ва ҳаштуми мактабҳои кишвар ва ба таври маҳдуд анҷом мешавад.
Коршиносони фарҳангӣ бар ин назаранд, ки омӯзиши забон ва хатти форсӣ дар Тоҷикистон танҳо як масъалаи таълимӣ нест, балки бо ҳувияти таърихӣ ва тамаддунии кишвар пайванди амиқ дорад. Қисми зиёди мероси хаттии тоҷикон, аз осори Рудакӣ ва Фирдавсӣ гирифта то матнҳои классикии ирфонӣ ва таърихӣ, бо хатти форсӣ нигошта шудаанд. Аз ин рӯ, ошноии насли ҷавон бо ин хат метавонад дастрасии мустақими онҳоро ба манобеи аслии фарҳангӣ ва адабӣ фароҳам оварад.
Аҳамияти омӯзиши забони форсӣ дар ҷаҳони имрӯз танҳо ба ҳифзи мероси фарҳангӣ маҳдуд намешавад. Форсӣ яке аз забонҳои муҳими ҳавзаи тамаддунии Осиёи Марказӣ, Эрон, Афғонистон ва бахшҳое аз Қафқоз мебошад ва миллионҳо нафар дар ин паҳнаи ҷуғрофиёӣ ба он сухан мегӯянд. Тасаллут ба форсӣ метавонад заминаи густариши иртибототи илмӣ, фарҳангӣ ва иқтисодиро миёни кишварҳои форсизабон фароҳам созад. https://tajikpress.com/2026/06/05/%d1%85%d0%b0%d1%82%d1%82%d0%b8-%d0%bd%d0%b8%d1%91%d0%b3%d0%be%d0%bd-%d0%b2%d0%b0-%d0%be%d1%8f%d0%bd%d0%b4%d0%b0%d0%b8-%d2%b3%d1%83%d0%b2%d0%b8%d1%8f%d1%82%d0%b8-%d1%84%d0%be%d1%80%d1%81%d3%a3/