Міхаіл Варанец

IV. АРАКЧЭЕЎШЧЫНА ПАД ЧЫРВОНЫМ СЦЯГАМ

/частка чацвёртая артыкула “Апошні селянін”/

1. У КАЛГАС — “ЦІХАЙ САПАЙ”…

У часопісе “Шляхі калектывізацыі”, які выдаваўся ў Беларускай ССР з ліпеня 1929 года па красавік 1933 года ўключна, нічога не напісана пра голад 1932–1933 гадоў. У Беларусі тысячы людзей паміралі галоднай смерцю, а ў часопісе пра гэта – ні слова. Затое многа слоў пра цяжкасці калгаснага будаўніцтва, і яшчэ болей – пра вінаватых у гэтых цяжкасцях.
Вінаватымі аказаліся кулакі і іншыя ворагі рабочых і сялян, якія «тихой сапой» прабраліся ў калгасы і падрываюць іх знутры. Так сказаў кіраўнік партыі (яна ж – улада) І. Сталін у прамове на аб’яднаным Пленуме ЦК і ЦКК ВКП

III. КАЛГАСЫ. КАНЕЦ “МЯДОВАГА МЕСЯЦА”

/частка трэцяя артыкула “Апошні селянін”/ У гэтай прыпеўцы праўдай ёсць тое, што гультаі як былі гультаямі пры аднаасобнай гаспадарцы, дык такімі засталіся і ў калгасе. Працавітым людзям, якія з-за страху перад рэпрэсіямі ўступілі ў калгас, не падабалася працаваць і за сябе і за трутняў, не падабалася калгасная безгаспадарлівасць. Дарэчы, тэрмін “безгаспадарлівасць” з’яўляецца равеснікам савецкай улады.
Нізкая эфектыўнасць калектыўнай гаспадаркі, спрэчкі паміж калгаснікамі (хто колькі працуе і хто які даход мае), – гэ

II. ЛІКВІДАЦЫЯ СЯЛЯНСТВА ЯК КЛАСА

/частка другая артыкула “Апошні селянін”/

1. РАССЯЛЯНЬВАННЕ. 1929–1939

“Па даных Камісіі СНК СССР па вывучэнні цяжару падатковага абкладання (яе часам называлі “камісіяй Рыкава”), у 1927 годзе сярод сялянскіх гаспадарак [Савецкага Саюза] было 3,9 працэнта кулацкіх, 62,7 працэнта – серадняцкіх, 22,1 працэнта – бядняцкіх і 11,3 працэнта – пралетарскіх” /В.П.Данілаў: “Калектывізацыя: як гэта было”. Газета «Правда», 26 жніўня 1988 г.; Зборнік “Старонкі гісторыі савецкага грамадства: факты, праблемы, людзі”. Мінск: “Народная асвета”, 1990 г., стар. 287/.
Заўважым! Якраз вясковыя пралетарыі, парабкі (рус. – батраки) былі той мясцовай сацыяльнай сілай, як

ПАБУДЗЬ НА ЗЯМЛІ…

9 жніўня гэтага года выпускнікі 1975 года Мікуліцкай сярэдняй школы Брагінскага раёна сабраліся ў горадзе Гомель з нагоды 50-годдзя з дня заканчэння школы. Аляксандр Шкурко падарыў кожнай аднакласніцы чырвоную ружу. Вельмі прыгожы, шляхетны жэст. Дзякуй Аляксандру!
Першая такая сустрэча была ў 1985 годзе ў роднай вёсцы Мікулічы, а наступныя – 2005-ым, 2015-ым і цяперашняя – у Гомелі. На папярэдняй сустрэчы, у 2015 годзе, нас было 21, у тым ліку 18 мікулянаў. Гэтым разам сабраліся 17 аднакласнікаў (з Мікуліч – 12, Пажаркі – 3, Рыжкаў – 1, Пудакоў – 1) і настаўніца Крысенка Ганна Іосіфаўна. Гады ідуць… Усе нашы таты ўжо не жывуць, а ў двух хлопцаў і ў дзвюх дзяўчын жывуць м

АПОШНІ СЕЛЯНІН

/працяг тэмы “Ліквідацыя”/
У 2023 годзе я ўпершыню прачытаў апошні раман Івана Мележа “Завеі. Снежань” з ягонай трылогіі “Палеская хроніка” і… “спатыкнуўся” на дыялогу паміж багатым селянінам беларускай вёскі Курані і сакратаром Юравіцкага раённага камітэта камуністычнай партыі (бальшавікоў). Дыялог адбываецца ў снежні 1929 года, падчас першай хвалі раскулачвання і гвалтоўнай калектывізацыі. Кулак Яўхім Глушак, па-вулічнаму – “Корч”, гатовы ўступіць у калгас, а галоўны раённы начальнік Башлыкоў не абрадаваўся гэтаму, не вітаў такое жаданне, а выказаўся супраць: