Свернуть поиск
Дополнительная колонка
Правая колонка
--------
Ислом ва замонавий илм уйғунлиги.
Таҳажжуд – арабча сўз бўлиб, “уйқуни тарк этиш”, “тунги ибодат” маъноларини англатади. У кечаси бир муддат ухлагандан сўнг туриб ўқиладиган нафл (ихтиёрий) намоздир. Бу ибодат мўминнинг Роббиси билан ёлғиз қолиб, қалб роҳатини топадиган, дуолари ижобат бўладиган энг афзал вақтдир.
Қуръони Каримда
Аллоҳ таҳажжуд намозига алоҳида эътибор қаратишга буюради. Бу ибодат мўминларнинг сифатларидан бири ҳисобланади:
«Тунда (ярим кечада) туриб, сенга хос нафл (ибодат)ни (адо) эт! Шоядки, Роббинг сени мақтовли мақомга (жаннатдаги энг олий ўринга) эриштирса» (Исро сураси, 79-оят).
“Туннинг бир қисмида Унга сажда қил ва узоқ кечаларда Унга тасбеҳ айт.”
(Инсон сураси, 26-оят)
Бу оятларда Аллоҳ таоло Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламга ушбу ибодатни буюрган ва унинг улкан мукофотини – Мақомун Маҳмуд (мақтовли мақом)га эришиш эҳтимолини зикр этган.
Бошқа бир оятда эса Аллоҳ таоло тақводор бандаларини таърифлаб:
«Уларнинг ёнбошлари ўрин-жойлардан йироқ бўлур. (Яъни, тунлари ухламай ибодат қилурлар.) Улар Роббиларига қўрқув ва умидворлик ила дуо қилурлар ва Биз уларга ризқ қилиб берган нарсалардан инфоқ қилурлар» (Сажда сураси, 16-оят).
Бу оят тунги ибодат, хусусан, таҳажжуднинг мўминликнинг юксак белгиси эканлигини кўрсатади.
Расулуллоҳ ﷺ дедилар:
«Роббимиз табарока ва таоло ҳар кечанинг охирги учдан бири қолганда дунё осмонига тушади ва: “Менга дуо қиладиган борми, дуосини ижобат қилай? Мендан сўрайдиган борми, сўраганини берай? Менга истиғфор айтадиган борми, уни мағфират қилай?” – дейди» (Имом Бухорий ва Муслим ривояти).
Расулуллоҳ ﷺ дедилар:
“Тун намозига одатланган киши солиҳлардан бўлади ва бу ибодат сени Аллоҳга яқинлаштиради, гуноҳни ювиб ташлайди, хатоларни кетказади, касалликлардан сақлайди.”
(Термизий, “Салот”, 3549)
Имом Ғаззолий (раҳматуллоҳи алайҳ):
Ул зот: “Тунги ибодат – бу сирли бир иш. Нафл ибодатларнинг барчаси ошкора бўлиши мумкин, лекин таҳажжуд яширин ибодатдир. У банданинг Роббисига бўлган самимий муҳаббатининг далилидир” - деганлар.
Ҳасан Басрий (раҳматуллоҳи алайҳ):
Ундан: “Нега таҳажжуд ўқийдиганларнинг юзлари энг чиройли бўлади?” деб сўрашганда, у: “Чунки улар Рахмон билан холи қолишди, Аллоҳ уларга Ўз нуридан кийдирди”, деб жавоб берганлар.
Замонавий тиббиёт ва психология илмлари ҳам тахаҗҗуд намозининг фойдаларини тасдиқлайди:
Психология илмидан: Оксфорд университетининг психология бўлими томонидан ўтказилган тадқиқот (2019 йил) шуни кўрсатдики, эрталаб тонгдан аввал турганлар кундузда руҳий жиҳатдан барқарорроқ, диққатлари яхшироқ ва стрессга чидамлироқ бўлишади (Journal of Applied Psychology, 2019, Vol. 104, Issue 2).
Неврология илмидан: Harvard Medical School мутахассислари томонидан нашр этилган тадқиқотда (2020) кўрсатилганки, тунги вақтларда (кеча 2:00-4:00 орасида) инсон мияси максимал даражада креативлик кўрсата олади ва чуқур тафаккур қилишга қодир бўлади. Бу вақт руҳий ҳолат яхшиланади (Nature Neuroscience, 2020, Vol. 23).
Эндокринология илмидан: Johns Hopkins University тадқиқотчилари (2018) шуни аниқладиларки, тонг оғишидан олдин (фажрдан 1-2 соат олдин) организмда кортизол (стресс гормони) даражаси табиий равишда пасаяди ва серотонин (бахт гормони) ишлаб чиқариш кучаяди. Бу вақтда ибодат қилиш руҳий тинчлик бағишлайди (Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2018, Vol. 103).
Кардиология илмидан: American Heart Association журналида (2021) эълон қилинган тадқиқот шуни кўрсатдики, эрталаб мунтазам вақтли турадиган ва жисмоний фаоллик (намоздаги қиём, рукуъ, саҗда) кўрсатадиган одамларда юрак-қон томир касалликлари хавфи 32% гача камаяди (Circulation, 2021, Vol. 143).
Тиббий физиология илмидан: Stanford University Sleep Research Center (2022) маълумотларига кўра, кеча тўғри вақтда (22:00-23:00) ухлаб, тунги соатларда қисқа вақтга уйғониб фаоллик кўрсатиш ва қайта ухлаш, кейин эрталаб фажр олдида қўзғалиш - организм учун жуда фойдалидир. Бу полифазик уйқу деб аталади ва қон босимини яхшилайди, иммунитетни мустаҳкамлайди (Sleep Medicine Reviews, 2022, Vol. 61).
Таҳажжуд таърифида оят, ҳадис ва сўзлар, илмий ишлар кўп ва хўп экан. Биз сўзни узайтирмай шулар билан кифояланамиз. Сўзимни мақолани тайёрлаш жараёнида эслаган гўзал бир оят билан тугатмоқчиман.
“Токи уларга (ушбу Қуръон ростдан ҳам Аллоҳ томонидан нозил қилинган) Ҳақ (Китоб) эканлиги аниқ маълум бўлгунича, албатта, Биз уларга атроф-офоқдаги ва ўз вужудларидаги (Бизнинг борлигимиз ва қудратимизга далолат қиладиган) оят-аломатларимизни кўрсатажакмиз. Парвардигорингизнинг барча нарсага гувоҳ экани етарли эмасми?!
(Фуссилат.53оят)
Табарий оят тафсирида айтади: “Аллоҳ таоло пайғамбарга ва унинг умматига унинг ҳақлигини аниқ кўрсатиш учун белгиларини уфқларда ва инсонларнинг ўз нафсида кўрсатишини ваъда қилади.” Ва Аллоҳу Аълам. Тавфиқ Аллоҳдан.
رَبِّ ٱجۡعَلۡنِی مُقِیمَ ٱلصَّلَوٰةِ وَمِن ذُرِّیَّتِیۚ رَبَّنَا وَتَقَبَّلۡ دُعَاۤءِ رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِی وَلِوَ ٰلِدَیَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِینَ یَوۡمَ یَقُومُ ٱلۡحِسَاب
Парвардигорим, мени ва зурриётимдан (бўлган болаларимни) намозни тўкис адо этгувчи қилгил. Парвардигоро, дуоимни қабул айла.
Парвардигоро, ҳисоб-китоб қилинадиган (Қиёмат) куни мени, ота-онамни ва барча мўминларни мағфират қилгил.
#Тафаккур #Тахажжуд

Присоединяйтесь — мы покажем вам много интересного
Присоединяйтесь к ОК, чтобы подписаться на группу и комментировать публикации.
Нет комментариев