#ҲИНДИСТОНДАГИ сўнгги БОБУРИЙ султонининг аламли тақдири.

Бу инглизлар мусулмон султонга нима қилганининг оддий бир ҳикояси эмас, балки тарихнинг қонли саҳифаларидан биридир.
Бу — “Баҳодир Шоҳ II” (Баҳодир Шоҳ Зафар)нинг сўнгги суратларидан бири(сурат ҳақиқий).
У Ҳиндистондаги Бобурийлар давлатининг охирги султони бўлиб, бу суратда у Мянма (ўша пайтда Рангун) шаҳридаги сургунда, 1862 йилда вафотидан озгина олдин туширилган. Унда қарилик, заифлик ва чуқур қайғу излари яққол кўринади.
У юраги синган ҳолда, ватанидан узоқда, шундай сўзларни такрорлар эди:
«Менга ватанимдан фақат икки оёқ жойи — дафн учун жойгина қолди».
Маълумки, мусулмонлар Ҳиндистонни қарийб 800 йил бошқарган, шундан 300 йилга яқини Бобурийлар давлати даврига тўғри келади. Бу даврда Ҳиндистон ўзининг олтин асрини яшаган, қудратли ва нуфузли давлат бўлган.
Айтилишича, у пайтда Ҳиндистон дунёнинг энг кучли давлатларидан бири бўлиб, 4 миллионлик катта қўшин, ҳатто жанговор филлар билан қўллаб-қувватланган.
Унинг иқтисодий улуши жаҳон ишлаб чиқаришининг тахминан 23%ини ташкил қилган ва Европа давлатлари у билан солиштирганда анча кучсиз кўринган.
Бироқ вақт ўтиб давлат заифлашди. Ички низолар кучайди, мансабдорлар шахсий манфаатларга берилиб кетишди.
Шу вазиятдан фойдаланиб, форс ҳукмдори Нодиршоҳ 1740 йилда Ҳиндистонга юриш қилди.
У Деҳлини босиб олиб, катта қирғин ва вайронагарчилик қилди, сўнг эса улкан ўлжалар билан қайтиб кетди.
Бу заифлик инглизларга ҳам имконият яратди. Улар “Британия Шарқий Ҳинд компанияси” ниқоби остида аста-секин Ҳиндистонга кириб келишди.
Маккор сиёсат билан Деҳлини эгаллашди, Панжобни босиб олишди. Кейин Афғонистонга ҳам юриш қилмоқчи бўлишди, аммо у ердаги халқнинг қаттиқ қаршилигига дуч келиб, чекинишга мажбур бўлишди.
Баҳодир Шоҳ ҳукмронлиги тугаганида, инглизлар ақлга сиғмайдиган ваҳшийликлар содир этишди.
Улар унинг уч ўғлини қатл қилишди. Кейин эса уни қамоқда овқатга чақириб, идиш ичига ўғилларининг кесилган бошларини солиб беришди.
Султон идишни очганда, қонга беланган фарзандларининг бошларини кўрди.
Шунда ҳам у ўзини йўқотмади. Фахр ва матонат билан инглизларга қараб шундай деди:
«Мусулмон султонларининг ўғиллари оталари олдига ана шундай қизил юз билан келади».
Бу сўз билан у шараф ва жасоратни назарда тутган эди.
Шу тариқа Ҳиндистондаги мусулмонлар ҳукмронлигининг 800 йиллик даври тугади.
Баҳодир Шоҳ эса Рангунга сургун қилинди. У ерда тўрт йил давомида азоб ва ҳасрат ичида яшаб, 89 ёшида вафот этди. У сўнгги кунларида шундай деган эди:
«Замзам сувини ичиш ўрнига, қонли кўз ёшларимни ичдим».
Манбалар:
The Last Mughal — муаллиф: William Dalrymple. Бу асар 1857 йилги қўзғолон ва Деҳлининг қулаши, шунингдек Bahadur Shah II тақдири ҳақидаги энг мукаммал замонавий тадқиқотлардан бири ҳисобланади.
ذكريات علي الطنطاوي — муаллиф: Ali al-Tantawi, 5-жилд, 266-бет. Унда тарихий ҳикоя тарзида мазкур воқеалар зикр қилинган.