#АММОР ИБН ЯСИР رضي الله عنه Исломга илк кирганлардан ва Маккада Исломни очиқ айтиб юрган етти кишидан бири эди.

У қул эди, уни ҳимоя қиладиган қабиласи йўқ эди, шунинг учун у ва оиласи Қурайшнинг қаттиқ зулми остида яшади.
Улар сабр ва Аллоҳ динида собитқадамлик мактаби бўлдилар.
Аммор Исломни Арқам ибн Абу-л-Арқамнинг уйида Суҳайб ибн Синон билан бирга, ундан олдин ўттиздан ортиқ киши Исломга киргандан кейин бир соат ичида қабул қилди.
Унинг Исломга кириши Бану Махзум қабиласи томонидан узоқ давом этган азобларнинг бошланиши бўлди, чунки улар унинг қуллари эдилар.
Уни ҳимоя қиладиган ҳеч ким йўқ эди.
У, отаси Ясир, онаси Сумайя ва укаси Абдуллоҳ. Бану Махзум Амморни Расулуллоҳﷺни ҳақорат қилмай ва уларнинг бутларини яхши сўзлар билан эслаб ўтмай қўймасдилар, шунинг учун уларни энг қаттиқ азоблар билан жазолардилар, оғриқдан нима гапираётганини билмас ҳолга келтирардилар.
Расулуллоҳ ﷺ уларни қумли ерда, қуёшнинг қаттиқ иссиғи остида азобланаётган ҳолда кўрганларида, уларга темир совутлар кийгизиб, занжирлаб қўйишган эди.
У Зот уларга:
«Сабр қилинглар, Ясир оиласи! Сизларнинг ваъдангиз жаннатдир», деб айтдилар.
Тарихчиларнинг айтишича, Абу Жаҳл ўзи уларни азоблашни бошқарган ва онаси Сумайяни найза билан юрагига санчиб ўлдирган.
Шу тариқа Сумайя Исломдаги биринчи шаҳид аёл бўлди.
Кейин Абу Жаҳл Ясирни ҳам қаттиқ азоблаб ўлдирди, улар Исломдаги биринчи шаҳид эркак ва аёл бўлдилар.
Ибн Масъуд رضي الله عنه айтади:
«Исломни очиқ айтган биринчи етти киши: Расулуллоҳ ﷺ, Абу Бакр, Аммор, онаси Сумайя, Суҳайб, Билол ва Миқдодرضي الله عنه эдилар».
Бир куни азоб жуда қаттиқлашганида, Бану Махзум Амморни қўйиб юбордилар, у улар хоҳлаган гапни айтди.
Кейин у Расулуллоҳ ҳузурига йиғлаб келди ва: «Ё Расулуллоҳ, менга ёмон иш бўлди. Аллоҳга қасамки, мени сизни ҳақорат қилиб, бутларини яхши сўзлар билан эслаб ўтмагунимча қўймадилар», деди.
Набий ﷺ: «Қалбинг қандай ҳолда?», деб сўрадилар.
У: «Иймон билан таскин топган ҳолда», деди. Набий ﷺ: «Агар яна мажбурлашса, яна шундай қил», дедилар.
Шу муносабат билан Қуръони Каримда ҳозиргача тиловат қилинадиган оятлар нозил бўлди:
«Ким иймон келтиргандан кейин Аллоҳга кофир бўлса — фақат қалби иймон билан таскин топган ҳолда мажбур қилинганлар бўлса... лекин ким кўнгли очиқ кофирлик қилса, уларга Аллоҳдан ғазаб бор ва уларга улуғ азоб бор»
(Наҳл: 106-оят).
Яна: «Одамлар фақат “иймон келтирдик” дейишлари билан қўйиб юбориладилар деб ўйлашдими? Улар фитнага солинмайдиларми?»
(Анкабут: 2-оят) нозил бўлди.
Кейин Аммор азоб жуда қаттиқлашганида Мадинага ҳижрат қилди ва Мубашшир ибн Абдул-Мунзирнинг уйига тушиб қолди. Расулуллоҳ ﷺ Мадинага пешин вақтида келганларида, Амморнинг биринчи иши: «Расулуллоҳ ﷺ учун қуёшдан паналайдиган ва намоз ўқийдиган жой қилиш керак», деди ва тошлар йиғиб, Қубо масжидини қурди — бу Исломда қурилган биринчи масжид бўлди.
Расулуллоҳ ﷺ уни Ҳузайфа ибн Ямонرضي الله عنه билан биродар қилдилар. У барча ғазотларда иштирок этди ва жангда энг мардонаворлардан эди.
Абу Бакр Сиддиқ давридаرضي الله عنه ридда урушларида қатнашди. Ямома жангида вазият оғирлашганида ва баъзи мусулмонлар орқага чекинганда, у тош устига чиқиб баланд овозда: «Эй мусулмонлар жамоаси, жаннатдан қочасизларми? Мен Аммор ибн Ясирман, менга келинглар!» деб бақирди ва қаҳрамонона жанг қилди, ҳатто қулоғи узилиб осилган ҳолда ҳам жанг қилди.
Кейин Умар ибн Хаттобرضي الله عنه уни Куфага амир қилиб тайинлади ва унинг аҳолисига шундай хат ёзди:
«Аммо баъд... Мен сизларга Аммор ибн Ясирни амир қилиб юбордим, Ибн Масъудни ўқитувчи ва вазир қилиб. Икковлари Муҳаммад ﷺнинг Бадр аҳлидан бўлган энг яхши саҳобаларидан. Уларга қулоқ солинглар, итоат қилинглар ва уларга эргашинглар».
Кейин фитна бўлди. Усмон ибн Аффонرضي الله عنه ўлдирилгандан кейин Аммор Али ибн Абу Толиб رضي الله عنه томонида бўлди, Жамал ва Сиффин жангларида иштирок этди.
У кекса ёшда, тўқсон тўрт ёш атрофида бўлса-да, найза кўтариб, ёш йигитдек жанг қиларди.
Расулуллоҳ ﷺ унга башорат берган эдилар: Умму Салама, Абу Қатода, Ҳузайфа ва бошқа саҳобалар ривоят қилганидек, Набий ﷺ:
«Уни фитначи (богʻий) гуруҳ ўлдиради», деган эдилар.
Амморرضي الله عنه буни биларди ва Сиффинга чиққанда, бу умрининг охири эканини билган эди.
Ҳижрий 37 йил Сафар ойида, Сурия шарқидаги Фурот дарёси яқинидаги жангда, Аммор Алиرضي الله عنه лашкари сафида жанг қилаётган эди. Абу-л-Ғодия ал-Жуҳаний уни бир зарба билан ўлдирди, у шаҳид бўлиб йиқилди ва Расулуллоҳ ﷺнинг ҳадиси тасдиқланди.
Аллоҳ рози бўлсин Аммор ибн Ясирдан, у пок ва покланган эди, азобларга сабр қилди ва шаҳидликка эришди.
Набийﷺ унга дунёда ўнлаб йиллар олдин жаннатни башорат қилган эди, бу кўпчиликка насиб этмаган иззат эди.