Ҳар бир яхшилик ва ёмонликнинг

жавоби бор.....
▪
Ҳеч бир яхши-ёмон иш жавобсиз қолмаслигига ишонч ҳосил қилган киши имкони борича яхшиликка интилади. Ҳатто хаёлидан ўтган фикрга ҳам огоҳ бўлади. Аллоҳнинг азобидан қўрққан мўмин яширин ҳолда ҳам ёмон иш қилишга ботина олмайди. Шу боис у бировга зулм ўтказиб, ҳақига хиёнат қилишдан, фирибгарлик, бузуқлиқ, порахўрлик, ёлғончилик, ҳасад, вафосизлик, иғвогарлик, риёкорлик ва одам ўлдириш каби разил амаллардан йироқ бўлади. Чунки у яширинча қилган жиноятини ҳам Аллоҳ кўриб турганини ҳис этиб яшайди. Қиёмат кунини тан олмаган, яратганини танимаган жоҳил ҳам ҳаётнинг қисқалигини, ўлим ҳақлигини инкор эта олмайди. Шунинг учун ўлимдан илгари ҳаётдан фойдаланиб қолишга интилади. У ўз қорни ва шаҳвоний нафси қулига айланади. Уни дабдабали ҳаёт, шуҳрат, юзаки обрў қизиқтиради. Шунинг учун ўз шахсий манфаати, обрўси йўлида ҳар қандай пасткашликдан ҳам тап тортмайди.
Унинг фикрича, чўнтагига ёки шахсиятига фойда келтирмайдиган ҳар қандай одамийлик, эзгулик ва бошқалар ғамини ейиш маъносиз куруқ сўздир. У виждон амри билан Аллоҳнинг розилиги учун ўз ҳаётини камтарликка, меҳнатсеварликка ва хайрихоҳликка бағишлаган кишиларга масхаралаш кўзи билан қарайди. Бундай шахс ўзгалар қадр-қимматини ҳам бойлиги ва мансабига қараб белгилайди, унга фойдаси тегмайдиган инсондан ширин сўзини дариғ тутади. Одамлардан яширинча қўлидан келган ёвузликни қилиб, нафсини қондириш учун яшаган разил шахс билан бутун вужудини халқ манфаатига, покликка бағишлаган кишининг оқибатлари бир хил бўладими?! Албатта, йўқ. Агар икковининг оқибати бир хил бўлса, иккиси ҳам ҳиссиз тупроққа айланиб кетаверса, бирининг руҳи – жинояти жазосини ва бошқасининг руҳи – меҳнати роҳатини кўрмай қолаверса, жамиятда ўзгага яхшилик қилиш ва озгина ҳалолга қаноатланиб, ўзини ҳаромдан қайтаришнинг қиймати қолмайди. Диний-ахлоқий поклик, ҳалоллик ва виждон тушунчалари ҳеч қандай маъно касб этмайдиган қуруқ сўзга айланади. Мўмин Аллоҳ розилигига эришиш учун ўзини У зот буюрганидек ҳақиқий олий ҳаётга ҳозирлаш учун яшайди. Мўмин диний эътиқоди туфайли динсизлар фойдаланаётган ҳаёт манфаатларидан ҳеч бирини йўқотмайди, балки пок ва ҳалол бўлгани учун улардан кўра лаззатли руҳий ором ва осойишта ҳаётга эга бўлади. Шоир Абул Ало Мааррий охиратга ишонмаган фикрсиз кишиларга хитоб килиб қуйидагиларни айтади: “Мен охиратга ишончим сабабли дунёда сендан кўра бахтсизроқ яшаётган ерим йўқ.
Ҳаётнинг ҳамма имкониятларидан сендан кўра яхшироқ фойдаланиб яшаётганимни кўриб турибсан. Сен охиратга ишонмаганинг учун мендан кўра бахтлироқ бўлиб қолганинг ҳам йўқ. Бy қисқагина умрда ҳам шундай экан, сен айтгандек, ўлим билан қисса тамом бўлса (сенинг ноқис ақлингча) мен ҳеч нарсага куйганим йўқ. Воқелик менинг ишончимга мувофиқ чиқса, ўлганимиздан сўнг иккинчи чин ҳаётимиз бошланиб колса, сен қаерларингни чимдиб қоласан ва вақт ўтгандан кейин нима ҳам қила оласан?!”
"Қирқ фарз баёни" китобидан