"Хатлые" - "Солнышко"

Йинтпӑӊ вой

Югра мўв Вўрты киникая йинтпӑӊ вой па хӑншман вәӆ. Тӑм вой мўӊ вәнтэвн муртӑӊа шиваӆӑты рӑхӆ.
Йинтпӑӊ вой – щит атӑӆн вәӆты вой. Ӆўв шєӊк вән ӑнтәм, ван ай ӆывие тӑйӆ. Муӆтыкєм тӑм войт лыптӑӊ вәнтӑтн вәӆӆӑт, тәп итәх пурайн лєпсӑӊ вәнтӑтн па шиваӆӑты рӑхӆ. Хӑтӆӑӆн ӆыв юх па нӛрщӑт кўтн хӑнємӑӆӑт, атӑӆн па веӆпӑсӆӑты па ӆєты єтӆӑт.
Йинпӑӊ вой сыр-сыр ай войт, хумӑлхайт, мўв ӆєрӑт, навӑрнєӊӑт ӆєӆ, емӑӊ войт, мўв хӑри ай войт, тухӆӑӊ вой пушхӑт, карӑӊ пушхӑт ӆикумӆӑт ки ищи юхи ӆєвємӑӆӆэ. Ищиты иӆ питум воньщумутӑт, сыр-сыр єнумты утӑт ӆєӆ. Итәх пурайн вәншӑк воя нӑпӑтӆ, ух путлӑӊ пӑты эвӑӆт пурємӑӆӆэ.
Хән муӆты пӑӆтӑп утн єтӆы ки, ӆўв имухты похла ювӑртыйӆ, ухӑӆ, ӆывиеӆ па толан

Ай нӛрмӑӊ хутӑӊ

Хутӊӑт – щит мєт хурамӑӊ па вуӆаӊ тухӆӑӊ войт. Хӑнтэт пӑта хутӑӊ – щит емӑӊ вой, тӑм хурасн Каӆтащ ӑӊкев вәӆӆяӆ. Хӑнтэт щирн кашӑң ай няврєм сєма питталн Кӑлтащ Аңкийн еллы вәлты ӛшл арталӑлы.
Иса мўв ӆуваттыйн ӆапӑт арсыр хурасӑӊ хутӑӊ вәӆ. Мўӊ Россия мўвевн няӆ хурас хутӑӊ шиваӆӑты рӑхӆ. Па кӑт хурас тӑм тухӆӑӊ войт эвӑӆт Вўрты киникая хӑншман вәӆӆӑт. Итӆ щит – ай нӛрмӑӊ хутӑӊ. Тӑм войт товийн нӛрмӑӊ мўва тыхӑӆ вєрты па пушхӑт тӑйты юхтыйӆӆӑт.
Ӆын кликун-хутӑӊ пиӆа ихураспєӊӑн, тәп ай нӛрмӑӊ хутӑӊ еша айшӑк па тур сыйӆ сыяншӑк. Тыхӑӆаӆ йиӊк пўӊӑӆн сорум мўвн вєрӆӑӆэ, хумӑс пай муй па ай пәхӑр әхтыйн. Муӆтыкєм арсыр ваншэт, ӆєриет ӆєӆ. Тӑӆ мӑра нўм мўва вәӆты яӊхӑӆ.

Йиӊк вой

Западной Сибирь мўвн вәӆты йиӊк вой па пурты войт кўтн мєт вән вәя ӆўӊтӑсӆ. Ӆўв 19 кила вәнты вәна єнмийӆ, пӑсты пєӊкӑт тӑйӆ.
Йиӊк войт муӆтыкєм атӑӆн яӊхӆӑт па иса йиӊк хущи вәӆӆӑт. Ӆыв рўваяӊ ай вәнт юханӑт мєт мосман тӑйӆӑт. Кӑрӑщ юхан хонӑӊӑн әӊхӑт хирӆӑт муй па ӆєӆ тӑхийн юхӑт эвӑӆт хотыет вєрӆӑт. Әӊха ӆуӊты вўсэӆ иса пурайн йиӊк әхтыйн вәӆ.
Йиӊк вой хўв ӆывӆ унтасн яма вәщты хошӆ, вўтн мўв хўват атмашӑк яӊхӑӆ.
Йиӊк войт ӆўӊ йиӊкӑн па йиӊк пўӊӑӆн єнумты сыр-сыр ваншет ӆєӆӑт, сўсн па тӑӆн юх нўвӑт па юх кӑрӑт ӆєвман вәӆӆӑт. Па тӑӆн ӆєты пӑта сопас вєрӆӑт, тӑӆ мӑра ӆыв иӆ ӑн уӆӆӑт.

Вўрты тўрӑӊ тохтӑӊ - Гагара краснозобая

Вўрты тўрӑӊ тохтӑӊ – па тохтӑӊӑт эвӑӆт мєт ай. Хупшат тухӑӆӊӑӆ па шӑншӑӆ әхтыйн ай нуви лотыет тӑйӆ. Хунӆ – нуви. Ӆўӊӑн па товийн вәна ювум тохтӑӊ войт пунӆаӆ ух пӑтыйн па тўр кӑт пєлкӑн хупшата йиӆӑт. Тўрӆ еӆпийн вән вўрты лот вәӆ. Тӑм тухӆӑӊ войе шєӊк яма йиӊк хущи вәщийӆ па мӑртӑтӆяӆ.