Бөтен дөнья татарлары (татары Мира)

Видео Татарларга адекват булмаган урыс хатыны ташланган. Русиядәге ягулык салу станцияләрендәге чиратлар, күрәсең, көнкүреш проблемасы гына түгел, ә тирә-юньдәгеләргә милләтенә, тышкы кыяфәтенә һәм диненә карап бәя бирергә күнеккән кешеләр өчен дә сынау булып тора. Татарлар катнашындагы чираттагы конфликт урыс шовинизмының ямьсез йөзен янә күрсәтте: гадәти кеше сөйләшүе урынына — милли кимсетүләр, тышкы кыяфәткә, сакалга һәм дингә бәйле дәгъвалар һәм «Үзеңнең тауларыңа кит!» дигән кимсетүле сүзләр яңгырады. Мондый сүзләр аеруча гыйбрәтле. Татарлар — кемнеңдер «үз өенә озатырга» хокукы булган читтән килгән халык түгел. Татарлар — Идел буендагы төп халыкларның берсе һәм хәзерге Русия дәүләтчелеге барлыкка килгәнче үк үзләренең тарихи җирләрендә яшәгән. Шуңа күрә «кит» дигән таләп гади тупаслык кына түгел, ә колониаль фикерләүнең күренеше булып тора. Анда имештер кайберәүләрнең генә ил язмышын хәл итәргә хокукы бар, ә калганнарга бу илдә бары тик дәшмичә яшәргә рөхсәт ителә. Урыс шовинизмының парадоксы ачык: милләтчеләр дәүләтнең бердәмлеген таләп итәләр, әмма шул ук вакытта аның составындагы халыкларның тигезлеген танырга теләмиләр. Аларга милли республикаларның җирләре, табигый байлыклары һәм икътисади мөмкинлекләре кирәк, әмма аларның телләре, мәдәнияте, тарихы һәм мөстәкыйль милли үзенчәлеге кирәк түгел. Шуңа күрә көнкүрештәге милли кимсетүне бер кешенең «акылсызлыгы» белән генә аңлатып булмый. Ул тирәнрәк карашлар системасын чагылдыра: анда башка халыкның үзенчәлеген кимсетергә тырышалар, ә үз өстенлеген табигый һәм үзеннән-үзе аңлашыла торган тәртип итеп күрсәтәләр. Мондый идеология патриотизм түгел. Бу — башка халыклар өстеннән өстенлеккә омтылышны яшергән гади шовинизм.